کتاب شیمی آزمایشگاهی

فهرست

مقدمه ۱۵

ایمنی در آزمایشگاه ۱۹

برچسب  HMIS ۲۱

برچسب  NFPA ۲۱

روش و شرایط حفاظتی کار با اسیدها ۲۱

اقدامات لازم قبل از ترك آزمایشگاه ۲۲

مراقبت‌های اولیه هنگام آتش‌سوزی و مسمومیت ۲۲

فصل ۱: آشنایی با وسایل و تجهیزات آزمایشگاه

فصل۲: تکنیک‌های آزمایشگاهی 

۲-۱ عدم قطعیت در اندازه‌گیری‌های آزمایشگاهی ۴۱

۲-۲ خطاهای فردی و خطاهای ابزاری در اندازه‌گیری آزمایشگاهی ۴۱

۲-۳ انواع کلی خطا ۴۳

۲-۴ انتقال مواد مایع و جامد ۴۳

۲-۵ توزین و طرز کار با ترازو ۴۴

۲-۶ مراقبت و تمیز کردن وسایل شیشه‌ای مدرج ۴۶

۲-۷ خشک کردن وسایل شیشه‌ای و مواد ۴۷

۲-۸ حرارت دادن مایعات و جامدات ۴۷

۲-۹ لوازم اندازه‌گیری حجمی ۵۰

۲-۹-۱ خواندن سطح مقعر مایع در لوله ۵۱

۲-۹-۲ استفاده از بالن پیمانه‌ای برای تهیه محلول‌های استاندارد ۵۲

۲-۹-۳ روش کار با پی‌پت ۵۲

۲-۹-۴ استفاده از پی‌پت پاستور: ۵۳

۲-۱۰ تیترکردن ۵۴

۲-۱۱ روش کار با بورت: ۵۴

۲-۱۲ جدا کردن رسوب ۵۵

۲-۱۲-۱ صاف کردن ۵۵

۲-۱۲-۲ دکانته کردن(سرریزش) ۵۶

۲-۱۲-۳ سانتریفوژ ۵۷

۲-۱۲-۴ فیلتراسیون خلاء (صافی مکنده) ۵۷

۲-۱۳ طرز کار با قیف دکانتور ۵۹

۲-۱۴ آماده‌کردن دستگاه تقطیر ۶۰

۲-۱۵ تقطیر برگشتی یا رفلاکس (بازروانی) ۶۱

۲-۱۶ طرز کار با دستگاه pHسنج ۶۲

۲-۱۶-۱ کالیبره کردن دستگاه pHسنج ۶۲

۲-۱۷ نحوه کار با دستگاه اسپکتروفتومتر ۶۳

۲-۱۸ تعیین نقطه اشتعال (Flash point) ۶۴

۲-۱۹ اصول تیتراسیون کارل فیشر ۶۵

۲-۲۰ آشنایی با دستگاه گاز کروماتوگرافی (GC) ۶۷

فصل ۳: تهیه محلول‌ها و شناساگرهای آزمایشگاهی

۳-۱ تشخیص محلول‌های شیمیایی ۷۵

۳-۲ انواع روش‌های بیان غلظت ۷۶

۳-۲-۱ غلظت ppm : ۷۶

۳-۲-۲ غلظت ppb : ۷۷

۳-۲-۳ محلول گرم در لیتر (غلظت C) ۷۸

۳-۲-۴ درصد وزنی یا حجمی: ۷۸

۳-۲-۵ مولاریته: ۸۰

۳-۲-۵-۱ استوکیومتری واکنش‌ها در محلول ۸۳

۳-۲-۶ فرمالیته یا غلظت (مولاریته) تجزیه‌ای: ۸۴

۳-۲-۸ مولالیته: ۸۷

۳-۳ تهیه محلول‌های بافر ۹۰

۳-۴ شناساگرها ۹۳

۳-۴-۱ تهیه انواع شناساگرها ۹۴

فصل ۴: آزمایشگاه شیمی عمومی

۴-۱ محلول‌سازی ۱۰۳

۴-۱-۱ تهیه محلول از محلولی با چگالی و درصد معلوم ۱۰۴

۴-۱-۲ تهیه محلول از ماده جامد ۱۰۶

۴-۲ آشنایی با روش‌های تیتراسیون ۱۰۷

۴-۲-۱ تیتراسیون مستقیم اسید و باز ۱۰۸

۴-۲-۲ تیتراسیون معکوس یا برگشتی ۱۱۰

۴-۳ اندازه‌گیری میزان سختی آب ۱۱۲

۴-۴ تعیین گرمای واکنش ۱۱۴

۴-۵ استوکیومتری ۱۱۷

۴-۶ تعیین جرم اتمی منیزیم ۱۲۰

۴-۷ تعیین جرم مولکولی با استفاده از نزول نقطه انجماد ۱۲۳

۴-۷-۱ تعیین دمای انجماد نفتالین ۱۲۴

۴-۷-۲ تعیین ثابت نزول دمای انجماد نفتالین ۱۲۵

۴-۷-۳ تعیین وزن مولکولی گوگرد ۱۲۵

۴-۸ تعادلات شیمیایی ۱۲۶

۴-۹ آشنایی با سینتیک شیمیایی ۱۳۰

۴-۹-۱ بررسی تاثیر ماهیت مواد بر سرعت واکنش‌های  شیمیایی ۱۳۳

۴-۹-۲ بررسی تأثیر غلظت بر سرعت واکنش‌های شیمیایی ۱۳۴

۴-۹-۳ بررسی تاثیر دما بر سرعت واکنش‌های شیمیایی ۱۳۶

۴-۹-۴ بررسی تاثیر کاتالیزور بر سرعت واکنش‌های  شیمیایی ۱۳۷

۴-۱۰ قانون بقای جرم ۱۳۹

۴-۱۱ آشنایی با آنالیز کیفی مواد ۱۴۱

۴-۱۱-۱ شناسایی مواد با استفاده از کروماتوگرافی کاغذی ۱۴۱

۴-۱۱-۲ شناسایی مواد با استفاده از معرفهای شیمیایی ۱۴۲

فصل ۵: آزمایشگاه شیمی الی ۱ و ۲ 

۵-۱ شناسایی الکل‌ها ۱۴۷

طبقه‌بندی الکل‌ها ۱۴۷

منابع صنعتی الکل‌ها ۱۴۷

روش‌های شناسایی ۱۴۷

۵-۱-۱ تست كرومیك اسید (معرف جونز) ۱۴۸

۵-۱-۲ تست لوکاس ۱۴۹

۵-۱-۳ تست یدوفرم ۱۴۹

۵-۲ دمای ذوب ۱۵۰

۵-۳ نقطه جوش ۱۵۲

۵-۴ استخراج ۱۵۶

كاربرد روش‌های استخراج ۱۵۶

برای جداسازی از دو روش استفاده می‌کنند: ۱۵۷

۵-۴-۱ استخراج بنزوئیك اسید، پارا نیترو آنیلین و نفتالین به روش جداسازی مایع- مایع ۱۵۷

۵-۴-۲ جداسازی جامدات آلی از محلول آنها ۱۵۸

۵-۵ تبلور ۱۵۹

۵-۵-۱ متبلور کردن استانیلید ۱۶۲

۵-۵-۲ متبلور کردن نفتالین ۱۶۲

۵-۶ تصعید ۱۶۳

۵-۶-۱ تصعید بنزوئیك اسید ۱۶۴

۵-۶-۲ تصعید ید ۱۶۴

۵-۷ ایزومری ۱۶۶

ایزومری بنیادی ۱۶۶

ایزومری هندسی ۱۶۷

۵-۸ تقطیر ۱۷۰

۵-۸-۱ جداسازی متانول از متیل اورانژ به وسیله تقطیر ساده ۱۷۱

۵-۸-۲ جدا کردن بنزن از تولوئن با استفاده از تقطیر جزء به جزء ۱۷۲

۵-۹ تهیه صابون ۱۷۶

۵-۹-۱ تهیه صابون جامد ۱۷۶

۵-۹-۲ تهیه صابون مایع ۱۷۷

۵-۱۰ کروماتوگرافی کاغذی ۱۷۹

۵-۱۱ اکسایش ۱۸۳

۵-۱۱-۱ سنتز سیکلوهگزانون ۱۸۳

۵-۱۱-۲ سنتز آدیپیک اسید ۱۸۴

۵-۱۲ کاهش ۱۸۶

۵-۱۲-۱ کاهش نیترو بنزن به آنیلین ۱۸۶

۵-۱۲-۲ تهیه فنیل هیدروکسیل آمین ۱۸۸

۵-۱۳ سنتز آسپرین ۱۹۰

۵-۱۴ تهیه استانیلید ۱۹۲

۵-۱۵ تهیه پارانیترو استانیلید ۱۹۴

۵-۱۶ تهیه پارانیترو آنیلین ۱۹۵

۵-۱۷ تهیه متیل اورانژ ۱۹۷

۵-۱۸ تهیه استوفنون اکسیم ۱۹۹

۵-۱۹ واکنش‌های واکنش‌گر گرینیارد ۲۰۱

۵-۱۹-۱ فنیل منیزیم برمید ۲۰۳

۵-۱۹-۲ تهیه تری فنیل کربینول ۲۰۵

۵-۲۰ واکنش فتوشیمیایی ۲۰۸

۵-۲۱ تهیه بنزن سولفونیل کلرید ۲۱۰

فصل ۶: آزمایشگاه شیمی تجزیه

۶-۱ استانداردکردن محلول‌ها و سنجش حجمی اسید- باز ۲۱۵

۶-۱-۱ استاندارد کردن سدیم هیدروکسید ۲۱۷

۶-۱-۲ تعیین نرمالیته یک محلول اسید مجهول به وسیله محلول استاندارد سود ۲۱۷

۶-۱-۳ تعیین مقدار اسید استیک در اسید استیک گلاسیال ۲۱۸

۶-۲ اندازه‌گیری قلیائیت ۲۱۹

۶-۳ تیتراسیون اکسیداسیون-احیاء ۲۲۲

۶-۳-۱ تعیین مقدار آهن در فروسولفات متبلور ۲۲۳

۶-۳-۲ اندازه‌گیری آهن فریک در زاج آهن ۲۲۴

۶-۴ تیتراسیون‌های رسوبی ۲۲۵

۶-۴-۱ اندازه‌گیری یون کلر به روش موهر ۲۲۵

۶-۴-۲ اندازه‌گیری یون کلر به روش ولهارد ۲۲۶

۶-۴-۳ اندازه‌گیری یون کلر به روش فاجانز ۲۲۷

۶-۵ تیتراسیون‌های کمپلکسومتری ۲۳۰

۶-۵-۱ تعیین مقدار کلسیم و منیزیم در آب (سختی کل در آب) ۲۳۲

۶-۵-۲ تعیین مقدار سختی دائمی آب (HP) ۲۳۲

۶-۵-۳ تعیین مقدار آنیون سولفات در آب توسط E.D.T.A ۲۳۳

۶-۶ یدی‌سنجی و یدو‌سنجی(روش‌های ید) ۲۳۴

۶-۶-۱ استاندارد کردن سدیم تیوسولفات با پتاسیم یدات ۲۳۵

۶-۶-۲ استاندارد کردن محلول ید با تیوسولفات سدیم ۲۳۵

۶-۷ گراویمتری (وزن‌سنجی) ۲۳۶

۶-۸ تیتراسیون pH سنجی اسید و باز قوی ۲۳۹

۶-۹ هدایت سنجی ۲۴۲

۶-۱۰ اسپکتروفتومتری ۲۴۵

۶-۱۱ اندازه‌گیری غلظت محلول Cu۲+ با روش اسپکتروفتومتری ۲۴۶

فصل ۷: آزمایشگاه شیمی فیزیک 

۷-‌۱ اثر دما بر ثابت سرعت ۲۵۱

۷-۲ اندازه‌گیری ثابت گازها ۲۵۵

۷-۳ بستگی حلالیت به دما ۲۵۷

۷-۴ توزیع و پخش بین دو فاز ۲۶۰

۷-۵ تعیین آنتالپی مولی استاندارد تبخیر آب ۲۶۲

۷-۶ بررسی سیستم‌های دو جزئی ۲۶۵

۷-۷ بررسی سیستم‌های سه جزئی ۲۶۷

۷-۸ تعیین درجه واکنش ۲۶۹

۷-۹ اندازه‌گیری ویسکوزیته مایعات ۲۷۱

۷-۱۰ تعیین ثابت تعادل واکنش استری شدن ۲۷۴

۷-۱۱ جذب سطحی ۲۷۷

فصل ۸: آزمایشگاه شیمی معدنی ۱ و ۲ 

۸-۱ تهیه آلومینیوم آمونیوم سولفات ۲۸۳

۸-۲ سنتز رنگدانه‌های زرد و نارنجی کروم ۲۸۶

۸-۳ تعیین درصد پیگمان رنگین در PbCrO۴ ۲۹۵

۸-۴ تهیه پیگمان آبی آهن ۲۹۶

۸-۵ تهیه پنتا سدیم تری‌فسفات ۳۰۰

۸-۶ واکنش‌های منگنز Mn۲+ ۳۰۳

۸-۷ تهیه کلرور مس یک ظرفیتی ۳۰۷

۸-۸ تهیه اسید بوریک از براکس ۳۰۸

۸-۹ تهیه پتاسیم پرمنگنات ۳۱۰

۸-۱۰ تهیه تیوسولفات سدیم ۳۱۲

۸-۱۱ تهیه یدات پتاسیم ۳۱۴

۸-۱۲ تهیه کمپلکس کربناتو تتراآمین کبالت (III) نیترات ۳۱۸

۸-۱۳ تهیه کمپلکس کلروپنتا آمین کبالت(III) کلرید ۳۲۳

۸-۱۴ بررسی سرعت آکواسیون کمپلکسCoNH۳۵Cl ۲+ با استفاده از طیف‌سنجی Uv-Vis ۳۲۵

۸-۱۵ ایزومری اتصال در کمپلکس‌های نیترو و نیتریتو پنتاآمین کبالت (III) کلراید ۳۳۱

۸-۱۶ آشنایی با ایزومری هندسی و تهیه کمپلکس‌های سیس و ترانس پتاسیم دی‌اگسالاتو دی ‌‌آکوئوکرومات

           (III) و تعیین درصد اگسالات و کروم در آنها ۳۳۴

۸-۱۷ جداسازی یون‌های〖[Cr(H_۲ O)_۴ Cl_۲]〗^+، 〖[Cr(H_۲ O)_۵ Cl]〗^(۲+)، 〖[Cr(H_۲ O)_۶]〗^(۳+) با استفاده از روش تبادل 

                یون و بررسی طیف  Uv-Vis... ۳۴۱

۸-۱۸ تهیه پتاسیم تری ‌‌اکسالاتو کرومات(III) ۳۴۶

۸-۱۹ تعیین ترکیب درصد کمپلکس‌های Ni(en)n۲+  موجود در محلول با استفاده از طیف Uv-Vis 

            به روش جاب. ۳۴۸

۸-۲۰ تهیه کمپلکس 〖[Co(NH〗_۳ )_۶]Cl_۳ ۳۵۲

۸-۲۱ تعیین  Δ_۰  و جهش‌‌‌های الکترونی برای لیگندهای آب، آمونیاک و اتیلن‌دی‌آمین با یون Ni^(۲+) در میدان 

           هشت‌ وجهی به‌وسیله  Uv-Vis ۳۵۷

منابع ۳۶۶